Fikret Mualla: Paris’in kenarında bir Türk ressamı

Türk resminde hayatı sanatı kadar çok konuşulan az sayıda isim vardır; Fikret Mualla bunların başında gelir. Kafeler, sokaklar, sirkler, masa başındaki insanlar… Hepsi hızlı, keskin ve renkli. Bir Mualla resmine baktığınızda, resmin yapılış hızını hissedersiniz.

Fikret Mualla kimdir?

1903’te İstanbul Kadıköy’de, Moda’nın Bahariye semtinde doğdu. Babası Düyun-u Umumiye ikinci müdürü Ekrem Bey’dir. Saint Joseph ve Galatasaray liselerinde okudu. On iki yaşında futbol oynarken geçirdiği kaza sonucu sağ ayağı kırıldı ve ömür boyu topal kaldı; kısa süre sonra çok bağlı olduğu annesini kaybetti. Bu iki olay, hayatının geri kalanına düşen gölgeyi belirledi.

On yedi yaşında mühendislik okuması için İsviçre’ye gönderildi; ancak resmin daha çok ilgisini çektiğini fark etti. Münih Güzel Sanatlar Akademisi’nde afiş ve desinatörlük, ardından Berlin Güzel Sanatlar Akademisi’nde resim eğitimi aldı — Berlin’de Hale Asaf ile birlikte Arthur Kampf’ın öğrencisiydi.

İstanbul yılları: ilgisizlik ve edebiyat

1937’de Türkiye’ye döndüğünde Galatasaray Lisesi’nde ve Ayvalık Ortaokulu’nda kısa süre resim dersleri verdi. İstanbul sanat çevrelerinde aradığı ilgiyi bulamadı. Geçimini sahne kostümleri çizerek ve kitap resimleyerek sağladı: İstanbul Şehir Tiyatrosu’nun Lüküs Hayat, Deli Dolu gibi operetlerinin kostümlerini çizdi; Nâzım Hikmet’in kitaplarını resimledi. Schiller üzerine bir kitap bile yazdı.

Paris ve guajın hızı

1938’de babasını kaybedip mirasa konunca mal varlığını satarak Paris’e yerleşmeye karar verdi. Hayatının geri kalanı büyük ölçüde orada, çoğu zaman yoksulluk içinde geçti; 20 Temmuz 1967’de Fransa’nın Reillanne kasabasında öldü.

Mualla’nın tercih ettiği teknik çoğunlukla guajdır — hızlı kuruyan, örtücü, düzeltmeye izin vermeyen bir malzeme. Bu seçim üslubunu doğrudan belirler: keskin konturlar, düz renk alanları, tereddütsüz jestler. Konuları da hayatının içinden gelir: kafe masaları, garsonlar, müzisyenler, sokak sahneleri, kalabalıklar. Resimleri neşeli görünür; ama neşenin arkasındaki yalnızlık hep sezilir.

Bugün Fikret Mualla resmi

Mualla, Türkiye’de ikincil piyasada en çok aranan isimlerden biridir ve bu durum sahtecilik riskini de beraberinde getirir. Bir Mualla alırken bakılması gerekenler:

• Proveniyans (kaynak zinciri): eser kimden alınmış, hangi koleksiyonlarda bulunmuş, hangi sergilerde gösterilmiş?
• Belge: sertifika, fatura, katalog kaydı. Belgesiz bir işin ikincil piyasadaki karşılığı belirgin biçimde düşer.
• Teknik tutarlılık: kâğıt, guajın yüzeydeki davranışı, imza. Emin olunamayan durumda uzman görüşü şarttır.
• Bağlam: bu dönemin işlerinde özgün eser ile baskı ayrımı ayrıca önemlidir.

Kısacası: Mualla almak, resimden çok belgeden anlamayı gerektirir. Bu yüzden alım genellikle galeri ya da kurumsal müzayede üzerinden yapılır.

Çağdaşları ve bağlamı

Mualla’nın Paris’i, aynı yıllarda Abidin Dino’nun da yaşadığı Paris’tir; ikisi de Türk resmini yurt dışında sürdüren, birbirinden çok farklı iki mizaçtır. Dönemin genel çerçevesi için Türk resim sanatının kısa tarihi yazımıza bakabilirsiniz.

Galeri Soyut ve Fikret Mualla

Fikret Mualla, Galeri Soyut’un sanatçı arşivinde yer alan isimlerden biri. Sanatçının sitede yayımlanmış güncel bir eseri bulunmuyor; elimize geçen işler dönemsel olarak gelir ve çoğunlukla doğrudan koleksiyonculara sunulur. Fikret Mualla sayfasından takip edebilir, bir Mualla arıyorsanız galeriye yazabilirsiniz; uygun bir eser çıktığında haber veriyoruz.

Koleksiyona yeni başlıyorsanız koleksiyona başlama rehberimiz ve eserin değerini belirleyen ölçütler yazımız işinizi kolaylaştırır.