Devrim Erbil: İstanbul’u kuşbakışı gören ressam

Bir Devrim Erbil resmine ilk bakışta gördüğünüz şey manzara değildir; ritimdir. Binlerce küçük çizgi, kuş, kubbe ve pencere aynı yüzeyde tekrarlanır ve İstanbul bir şehir olmaktan çıkıp bir dokuya dönüşür. Bu dokuyu altmış yıldır aynı ısrarla işleyen bir ressamdan söz ediyoruz.

Devrim Erbil kimdir?

1937’de Uşak’ta doğdu; ilk ve orta öğrenimini Balıkesir’de tamamladı. 1955’te bugünkü adıyla Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi olan Devlet Güzel Sanatlar Akademisi’nin Resim Bölümü’ne girdi ve Halil Dikmen ile Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun öğrencisi olarak 1959’da mezun oldu. Aynı yıl arkadaşlarıyla Soyutçu 7’ler grubunu kurdu; 1963’te Altan Gürman, Adnan Çoker, Sarkis ve Tülay Tura ile Mavi Grup’un kurucuları arasında yer aldı.

Akademik yolu da paralel ilerledi: 1962’de Akademi’ye asistan oldu, 1970’te doçent, 1981’de profesör unvanını aldı. 1979–1982 arasında İstanbul Resim ve Heykel Müzesi müdürlüğü yaptı. 1991’de Devlet Sanatçısı unvanını, 2019’da resim dalında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’nü aldı. 2004’te Balıkesir’de adını taşıyan bir çağdaş sanat müzesi açıldı.

Kuşlar ne zaman başladı?

Erbil’in bugün herkesin tanıdığı görüntü dünyası bir anda ortaya çıkmadı. Sanatçı 1977’den sonra “Kuşlar” temasına yöneldi; 1980’lerden itibaren aynı dokuyu koruyarak kuş sürülerini ve kıyı izlenimlerini ışık altında titreşen görüntülere dönüştürdü. Böylece iki şey aynı yüzeyde buluştu: gözlem (Süleymaniye, Galata, Haliç) ve soyutlama (tekrarlayan çizgi, ritim, doku).

Bir esere yakından bakış: “Galata’da Kuş Esintisi”

Kompozisyon Galata Kulesi çevresinde kurulur ve şehre kuşbakışı bakar. Galerinin küratör notu eseri şöyle tarif ediyor:

“Şehir dokusu, binaları oluşturan karmaşık ve tekrarlayan çizgisel figürlerle adeta bir labirenti andıran zengin bir görsel doku yaratırken, gökyüzünü dolduran binlerce soyut kuş figürü dinamik bir hareket ve ‘esinti’ hissi verir.”
Galeri Soyut küratör notundan

Bu cümle Erbil’in yönteminin özetidir: tekrar yorucu değil, ritmik bir enerjiye dönüşür. Yakından baktığınızda tek tek çizgiler görürsünüz; birkaç adım geri çekildiğinizde şehir belirir.

Aynı bakışın başka açıları

Derin mavi bir zemin, altın rengi vurgular ve aşağıda minyatürvari bir şehir: Erbil’in renk kararları çoğu zaman iki katmanı ayırmak içindir — yukarıda özgürlük, aşağıda yoğunluk.

Burada kentsel doku neredeyse kaligrafik bir yazıya dönüşür; ortadaki turkuaz bant Haliç’i bir çırpıda ayırır. Erbil’in resimlerinde su hemen daima nefes alınan boşluktur.

Bir Erbil resmine bakarken ne aramalı?

• Mesafe değiştirin. Üç metreden kompozisyonu, otuz santimden dokuyu görürsünüz; ikisi iki ayrı eser gibidir.
• Ritmin bozulduğu yeri bulun. Tekrarın kesintiye uğradığı nokta genellikle resmin merkezidir.
• Tekniği ayırt edin. Tuval üzerine yağlıboya çalışmaları ile sınırlı sayıda üretilmiş serigrafileri farklı bantlarda yer alır; özgün baskı ile reprodüksiyon arasındaki farkı bilmek burada işe yarar.

Galeri Soyut’taki eserleri

Galeri Soyut arşivinde Devrim Erbil’in 131 eseri ve sanatçının yer aldığı 17 sergi kayıtlı; eserler 1993–2024 aralığına yayılıyor. Tümünü künyeleri, sergileri ve büyütülebilir görselleriyle Devrim Erbil sayfasında görebilirsiniz.

Bir eser hakkında bilgi, fiyat ya da uygunluk için eser sayfasındaki “Danışmana Sor” düğmesinden ya da doğrudan galeriden bilgi alabilirsiniz.