Mustafa Ayaz: kadın figürünün ressamı

Mustafa Ayaz’ın resmi tek bir konunun etrafında altmış yıl dönmüştür: kadın figürü. Ama bu, tekrar değil derinleşmedir — her resim aynı sorunun bir başka cevabıdır.

Mustafa Ayaz kimdir?

1938’de Trabzon’un Çaykara ilçesinde doğdu, 17 Eylül 2024’te Ankara’da öldü. Resim öğretmenlerinin yeteneğini fark etmesiyle İstanbul Çapa İlköğretmen Okulu Resim Semineri’ne girdi ve 1959’da mezun oldu; aynı yıl iki çalışması Devlet Resim ve Heykel Sergisi’ne kabul edildi.

1960’ta girdiği Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü resim bölümünü 1963’te bitirdi, 1966’da aynı okula asistan oldu. 1985’te Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi’ne geçti, 1987’de profesör oldu ve aynı yıl Bilkent Üniversitesi’nde çalışmaya başladı. Yurt içinde ve dışında çok sayıda sergi açtı; dört yüzden fazla yapıtı çeşitli koleksiyonlarda bulunuyor.

Neden hep aynı figür?

Ayaz’ın kadınları portre değildir; bir hâlin taşıyıcısıdır. Genellikle sakin, içe dönük, neredeyse hareketsiz bir figür merkeze oturur; etrafında ise koyu zemin üzerinde hızlı beyaz çizgilerle kurulmuş, dans eden, kalabalık, düşsel bir dünya döner.

Bu ikilik onun imzasıdır: merkezde durgunluk, çeperde fırtına. Küratör notunun deyişiyle bu detaylar “kadının içsel dünyasının veya bilinçaltının dışavurumu olarak okunabilir”.

Bir esere yakından bakış

Galerinin küratör notundan:

“Mavi elbisesi ve zıt renklerdeki eldivenleriyle merkezi kadın figürü, siyah fon üzerindeki dinamik beyaz çizimlerle güçlü bir kontrast oluşturur… Kompozisyon, ön plandaki dingin figür ile arkadaki fantastik, rüya benzeri detaylar arasında gerilimli bir diyalog kurar.”
Galeri Soyut küratör notundan

Dikkat edilecek şey figürün bakmadığı yerdir. Ayaz’ın kadınları izleyiciye nadiren bakar; hep biraz yana, hep biraz içeri bakarlar.

Başka örnekler

Yirmi yıl öncesinden bir örnek: sağda koltuğa yaslanmış düşünceli bir kadın, solda çiçek koklayan bir figür ve gitar çalan bir erkek. Aynı kurgu — durgun merkez, hareketli çevre — burada da işliyor.

Küçük ölçekli pastellerinde teknik değişir, dil değişmez: “Koyu bir zemin üzerine inşa edilen beyaz konturlar, yüzeyde keskin ve ritmik bir dans başlatıyor.”

Bir Ayaz resmine bakarken

• Merkez ile çeperi ayırın. İkisi farklı hızda çalışır; resmin gerilimi oradadır.
• Beyaz çizgileri izleyin. Onlar betimlemez, bağlar.
• Pastel ve tuvali birlikte görün. Aynı düşüncenin iki ağırlıktaki hâli.

Galeri Soyut’taki eserleri

Sitede Mustafa Ayaz’ın 51 eseri ve 16 sergisi kayıtlı; tuval yağlıboyalarının yanında kağıt üzeri pastelleri de var. Tümü Mustafa Ayaz sayfasında; fiyat ve uygunluk için galeriye danışabilirsiniz.